کانون زنان ایرانی

گزارش :ترانه بنی یعقوب

عکس :مریم مجد

بحث درباره دو خواسته شفاف همگرايي زنان يعني پيوستن به كنوانسيون رفع هرگونه تبعيض عليه زنان و تغيير قوانين تبعيض آميز روز گذشته هم محور اصلي بحث همگرايي گروه هاي مختلف جنبش زنان براي طرح مطالبات در انتخابات بود كه در قالب سميناري عمومي برگزار شد.

اين سمينار با حضور فعالان زن و همچنين دو نماينده از كانديداهاي رياست جمهوري ديروز در دفتر جامعه ي زنان انقلاب اسلامي"برگزار شد . زهرا شجاعي و جميله كديور به ترتيب به نمايندگي از مير حسين موسوي و مهدي كروبي و محبوبه عباسقلي زاده، به عنوان نماينده ي همگرايي جنبش زنان در اين جلسه حضور يافتند تا پاسخگوي مطالبات زنان باشند .

جلسه با دو بخش «وعده های انتخاباتی و مطالبات همگرایی جنبش زنان» و نمایش فیلم «ما نیمی از جمعیت ایرانیم» ساخته رخشان بني اعتماد برگزار شد.

محبوبه عباسقلي زاده ، فعال جنبش زنان و پژوهشگر در ابتداي جلسه با طرح مطالبات زنان با دو محور اساسي پيوستن به كنوانسيون رفع تبعيض عليه زنان و تغيير مواد 19 , 20 , 21 و 115 قانون اساسی صحبتهايش را آغاز كرد :« براي نخستين بار در تاريخ ايران، مطالبات زنان به يكي از اصلي ترين موضوعات كانديداهاي رياست جموري تبديل شده است و سه تن از چهار كانديدا برنامه ي خود را درباره ي مسائل زنان بيان كرده اند.».

وي ادامه مي دهد :« اين پديده بعد از چهار سال تلاش مستمر اتفاق افتاده است و نتيجه ي تلاش زنان ‘گروه های مختلف جنبش زنان، سازمانه های غیر دولتی، احزاب، اصناف، زنان فعال در شهرستانها، اقیلت های قومی و مذهبی ، زنان عشاير و زنان ايراني در خارج از كشور است».

او با بيان اينكه بين مطالبات همگرايي با برنامه هاي موسوي و كروبي درباره ي مسائل زنان فاصله هست، مي گويد :«اين كه ما اين بحث را مطرح مي كنيم، به اين معنا نيست كه برنامه ي آنها را زير سوال ببريم. به نظر ما اين حركت خوبي است كه بحث هاي زنان مرئي شود و وارد فضاي تبليغات انتخاباتي شود. نقد این بیانیه ها به دلیل ارتقاي گفتارهاي فمينيستي است، نه اينكه بخواهم انرژي دوستان را در اين شرايط سخت كاری بگيریم.».

نماينده ي همگرايي در اين ميزگرد، با اشاره به بحث پيوستن بي قید و شرط به كنوانسيون رفع تبعيض عليه زنان و بازنگری و اصلاح قانون اساسي در اصول 19و 20و21 و 115 قانون اساسي به عنوان خواسته هاي همگرايي، ادامه مي دهد «: مطالبات زنان در همگرايي در شرایط فعلی چندان حداكثري و دست نيافتني نيست».

وي توضيح مي دهد«: صریح نبودن برخي واژه ها در قانون اساسي، اتفاقي نيست. ما مي دانيم كه مثلا در اصل 19 می شد به جاي واژه ي "و غيره"، "برابري جنسيتي" بيايد يا در اصل 115"رجل سياسي" به عمد آمده تا ایهام ايجاد كند تا بعدا بتوان در آن "ان قلت" آورد كه رجل سياسي يعني زنان نه! و اين به دليل شرايطي بود كه مجلس خبرگان در آن زمان داشت و خیلی از واژه های پیش نویس قانون اساسی را تغییر داد.».

او ادامه داد:« كسي كه اين پيشينه ها را بداند، مي داند كه اين واژه ها هدفمند آمده و اگر ما دنبال راه حل اساسي براي اصلاحات ساختاري در حوزه برابری جنسیتی هستيم ، بايد به اين نكات توجه كنيم.».

عضو گروه ميدان زنان مي گويد : «همگرايي توجه دارد كه آقاي كروبي بحث سهميه بندي براي مديريت هاي مياني را در برنامه ي خود گنجانده است و برنامه ي آقاي موسوي در چارچوب برنامه هاي كلان است و به تبعيض مثبت هم توجه دارد. اما تمام اينها بدون توجه به دسترسي برابر شهروندان زن به مشارکت سیاسی ميسر نيست.».

عباسقلي زاده با اشاره به مقدمه بيانيه كروبي درخصوص زنان و نگاه تاريخي یک طرفه آن تاكيدمي كند «: روح حاكم بر بيانيه كروبي نشان مي دهد نگاه وي به حقوق شهروندي چندان برابري خواهانه نبوده است. اگر قرار بود در اين بيانيه به اين مسئله نگاه تاريخي بشود، بايد مي گفت كه چطور در هفته ي اول بعد از انقلاب دادگاه خانواده حذف شد، مسئله ي سنگسار به ميان آمد، حجاب اجباري شد، زنان قاضي و نخبگان دانشگاهی و معلمین و کارمندان به دليل فضاي سياسي و ايدئولوژيك از كار كنار رفتند و اصولن در مورد نقص حقوق شهروندی از نظر تاریخی موضوع گیری می کرد و تنها به بخش موفقیت انقلاب در برابر متحجران بسنده نمی کرد. اگر بیانیه آقای کروبی می خواست به گذشته زنان در ایران از زاویه حقوق شهروندی بپردازد باید به این نکات اشاره می کرد و يا اينكه اصلا وارد بحث تاريخي نمي شد». او با اشاره به بيانيه موسوي درباره ي زنان مي گويد «: این بیانیه در مورد پیشنیه تاریخی زنان اعلام موضع نکرده و به نظر مي رسد بيانيه اش کارشناسی و در چارچوب برنامه ریزی جنسیتی با همان شیوه دوران اصلاحات است.»

او با بيان اينكه هيچ يك از كانديداها بحث بازنگري قانون اساسي و الحاق بي قيد و شرط به كنوانسيون رفع تبعيض عليه زنان را مطرح نكرده اندمي گويد «: البته در بيانيه ي هر دو كانديدا هم به قانون اساسي اشاره شده و هم به كنوانسيون، و اين دستاورد مهمي براي همگرايي ست که بالاخره تابوی بحث در مورد قانون اساسی و کنوانسیون را شکسته است، هر چند هر دو كانديدا فقط از اجرای اصول معطل مانده ي قانون اساسي ياد كرده اند و الحاق به کنوانسیون را با حق تحفظ در مواردی که مغایر اصول شرع و قانون نباشد اعلام دانسته اند»

زهرا شجاعي، مشاور و مسوول برنامه هاي جنسيتي مير حسين موسوي صحبتهايش را با تاكيد بر توجه جامعه به مسائل زنان آغاز مي كند :«موضوع زنان بايد با نگاه جامع و سيستماتيك بررسي شود خوشحالم كه در بخشهاي غير دولتي و جامعه ي مدني در اين نشست تخصصي درباره ي مسائل زنان با حضور صاحبنظران و انديشمندان سازمانهاي غير دولتي و جنبش عدالتخواهي و برابري خواهي حضور دارم.

او ادامه داد: البته جاي نماينده ي دو كانديداي ديگر خالي ست كه اگر حضور داشتند بحث ها چالش برانگيزتر و مفيدتر بود.

وي با بيان اينكه سه دهه از انقلاب ايران گذشته، خاطرنشان مي كند «: در طول اين دوران ما شاهد پيشرفتها و موفقيتها و در عين حال عميق تر شدن برخي چالشها در حوزه ي زنان هستيم و اگر تابلويي از مسائل زنان ترسيم كنيم، با صحنه اي روبه رو مي شويم كه زيبايي هايي دارد، اما مشكلات غير قابل تحملي نيز دارد.»

او با تاكيد بر اينكه با موضوع زنان بايد با نگاه سيستماتيك رو به رو شد، مي گويد «: اگر بخواهيم تنها به يك بعد از مسائل زنان بپردازيم، به جايي نمي رسيم. بايد با توجه به توسعه ي همه جانبه در حوزه ي زنان، به مسائل حقوقي آنها نيز توجه شود. »

شجاعي با ارائه ي جدولي آماري درباره ي مسائل زنان در دوازده سال گذشته، تاكيد كرد: اشتغال زنان در پايان دوره ي اصلاحات نسبت به آغاز آن دو برابر شد. سهم دانشجويان دختر در دانشگاهها از 36 درصد به 51 درصد افزايش يافت. او با اشاره به كاهش سه درصدي اشتغال زنان در چهار سال گذشته و همچنين دوبرابر شدن نرخ بيكاري زنان در اين بازه ي زماني، تاكيد مي كند «بهترين ملاك براي تحولات، آمار است. »

او با اشاره به سخنراني هاي مهندس موسوي كانديداي رياست جمهوري مي گويد :«البته هنوز برنامه جامع موسوي اعلام نشده و به زودي گفته مي شود اما با توجه به سخنراني هاي او يكي از مهمترين اهداف ايشان در حوزه زنان بازنگري قوانين تبعيض آميز بوده است كه قانون اساسي هم يكي از موارد آن است .الحاق به كنوانسيون رفع همه گونه تبعيض عليه زنان را نيز ايشان پي گيري خواهند كرد كه پس از تصويب در مجلس ششم به خاطر ايرادهاي شوراي نگهبان در مجمع تشخيص مصلحت است كه با توجه به اينكه رئيس جمهور يك عضو اين مجمع است بايد حد انتظارات مان را بر اين اساس تنظيم كنيم .»

جميله كديور نماينده مهدي كروبي نيز مي گويد :«بيانيه پنجم آقاي كروبي رويكرد ايشان را به مسائل زنان نشان مي دهد .اما نبايد مسائل ريز و جزئي را از اين بيانيه انتظار داشته باشيم يكي از ويژگي هاي انتخابات فعلي مطالبه محور بودن است يعني زنان كارگر معلمان، ناشران و دانشجويان هر كدام خواسته اي دارند و كانديداها هم به تناسب دريافتي كه از آن مطالبات داشته اند انها را لحاظ خواهند كرد .

او دوباره تاكيد مي كند :«كه مطالبه محوري از ويژگي هاي اصلي اين دوره است و فقط اعضاي همگرائي زنان نبايد انتظار داشته باشند كه به مطالبات اين بخش توجه شود و اين بي مهري به ديدگاه ديگر زنان جامعه است . نكته اي كه در حرف هاي اعضاي همگرائي ديده ام بيشتر توجه به اصلاحات ساختاري بوده است در حالي كه ما بحث انتخابات رياست جمهوري و مطالبات خود را پي گيري مي كنيم پس نمي توانيم از اصلاحات ساختاري سخن بگوئيم .ضمن اينكه قوانيني كه مورد نظر است مي تواند مورد بحث قرار بگيرد . اصل 177 قانون اساسي مجال بازنگري را مشخص كرده است كه اصلاح توسط رهبري با مشورت مجمع تشخيص مصلحت نظام صورت مي گيرد و در اين زمينه هم مشخص است كه رئيس جمهور به عنوان يكي از اعضاي اين مجمع با رويكردش مي تواند نظر ديگران را جلب كند. »

او تاكيد مي كند :« ما با طرح مطالبات مان در فضاي انتخابات به هر حال قصد داريم انها را توسط رئيس جمهور اجرائي كنيم پس بهتر است برخي انتظارات مان را مطابق با شرايط جامعه قرار دهيم و آنها را اولويت بندي كنيم .اگر اين انتظارات را با كمك يكديگر طبقه بندي كنيم شايدبه حل برخي معضلات هم ياري برسانيم .

او مي گويد :«در بيانيه آقاي كروبي رسيدگي به اصول معطل مانده قانون اساسي هم تاكيد شده است .و به عنوان يك كشور اسلامي با حق شرط به كنوانسيون رفع تبعيض عليه زنان مي پيونديم .»

محبوبه عباسقلي زاده با توجه به صحبتهاي اين دو نفر ادامه مي دهد :«روح مطالبات زنان و همگرائي بر اصلاحات ساختاري است اين اصلاحات نيز بر دو محور اساسي مشاركت زنان و برابري است يعني مكانيزمي كه در مطالبات تشريحي ما آمده يك سري اصلاحات ساختاري بر اساس تحقق برابري و مشاركت مردمي است كه احتياج به تغييرات اساسي دارد .»

او حرفهايش را با پرسشي ادامه ميدهد :«كجاي برنامه ي كانديداها توجهش به اصلاحات ساختاري است و به نظر مي رسد كه در اين برنامه ها با لفظ برابري به شكل تابو برخورد شده است و در برنامه هاي اين دو كانديدا هرگز از اين واژه ها بهره برده نشده است »

او در حرف هايش با توجه به تغييرات اساسي كه احمدي نژاد رئيس جمهور از بعد واپس گرايانه در سياستهاي كشور به شكل ساختاري ايجاد كرده اشاره مي كند :« تجربه اين دوره به ما نشان داد كه رئيس يك دولت اتفاقا مي تواند تغييرات ساختاري بدهد و خواسته هاي ما نيز بر اساس برابري نيازمند اصلاحات ساختاري است .»

زهرا شجاعي در واكنش به اين سخنان پاسخ مي دهد :« برنامه موسوي با رويكرد تغيير به جايگاه زنان نوشته شده است و در آن به بحث برابري هم توجه شده است هرگز برابري براي ما كلمه اي نبوده است كه از گفتن ان پرهيز كنيم . برابري براي ما تابو نبوده است .»

در برنامه ايشان همچنين به برابري جنسيتي و توانمندي زنان هم تاكيد شده كه مستلزم جبران نابرابري هاي موجود ميان زن و مرد است اما به هر حال تساوي در جميع جهات هم ممكن نيست و بايد تفاوتهاي زنان و مردان را بپذيريم اما هرگز نبايد اين تفاوتها به تبعيض منجر شود .

او همچنين به همه فعالان حوزه زنان پيشنهاد ميد هد :«زنان بايد نقطه ايده ال خود را هم مشخص كنند ؟ ايا در جمع ها و ائتلاف هاي ما ايده ال ما در اين حوزه تعريف شده است بهتر است به اين موارد هم فكر كنيم .»

كديور اعلام مي كند :«من درباره اصلاح ساختاري و بحث هاي پيرامون ان اقناع نشدم اما مي دانم كه با تغيير رئيس جمهور تغيير در سياست ها را شاهد خواهيم بود . و واقعا خارج از انصاف است كه اين همه تغيير در ادبيات كروبي را ناديده بگيريم »به گفته او در بيانيه آقاي كروبي درباره زنان اجراي عدالت و رفع تبعيض و ارتقاي مشاركت زنان مورد توجه قرار گرفته است ايشان به توانمندي زنان توجه كرده چون بدون توانمندي زنان نمي توان از آنها انتظار مشاركت داشت .»

سوال ديگري كه از هر دو نماينده اين دو كانديدا در اين جلسه پرسيده شد درباره پيوستن به كنواسيون رفع هر گونه تبعيض عليه زنان بود كه شجاعي و كديور هر دو به ان پاسخ تقريبا مشابهي دادند «: با حق شرط و توجه به شرايط خودمان به كنوانسيون مي پيونديم .آنها معتقد بودند كه اگر رئيس جمهور هم عملا اعلام كند كه بدون قيد و شرط به كنوانسيون مي پيونديم امكان عملي اش وجود ندارد چون الان كنوانسيون در مجمع است و رئيس جمهور هم يكي از اعضاي اين مجمع است .»

شجاعي هم در پاسخ به سوال يكي از حاضران در جلسه درباره اينكه چرا صحبت هاي مهندس موسوي درباره زنان به شفافيت سخنان زهرا رهنورد در این باره نيست مي گويد :«اينكه خانم رهنورد به عنوان يك حامي فعال وارد عرصه شده ومواضع خود را مطرح مي كند خود خيلي از مسائل را مي رساند سكوت اقاي موسوي هم حاكي از قبول داشتن مواضع ايشان است گستره صحبت هاي مهندس موسوي زياد است و بيان هاي خانم رهنورد درباره زنان اين بخش ها را پوشش مي دهد »